KAN SEKERINIZ NEDEN YUKSELIR?
Kan sekerinin yukselmesine Latince hiperglisemi denir.
Hiperglisemi kanda sekerin normalin cok ustunde bulunmasi anlamina gelir.
Kan sekerinin yukselmesine genellikle asagidaki olaylar neden olur:
1. Yeterli miktarda insulin kullanmazsaniz veya ilaclarinizi duzenli almazsaniz
2. Baska bir nedenle hastalanmaniz (enfeksiyon, zaturre, grip, idrar yolu iltihabi, sistit gibi)
3. Diyete uymayip cok fazla yemek yemeniz
4. Egzersiz yapmayisiniz veya hareketsizlik
5. Herhangi bir stres durumu (uzuntu, sikinti, sinirlilik gibi)
6. Hastaligin ilerleyisi
7. Insulin yapiyorsaniz kullanma tarihinin gecmis olmasi veya yanlis yapilmasi
Kan sekerinde yukselme su belirtiler yapar:
1. Susamada artma , cok su icmek
2. Daha fazla acikma ve yemek yeme hissi
3. Sik idrara gitme
4. Gece idrara cikma
5. Yorgunluk ve uyku hali
6. Bulanik gorme
7. Yara ve kesiklerin gec iyilesmesi
8. Mide bulantisi, yuz kizarmasi
9. Idrarda aseton varsa karin agrisi olabilir
Kan sekeriniz yuksek ise ne yapmali?
Su icimini artirin ve mutlaka doktorunuzu basvurunuz. Bu arada idrarda asetona bakiniz. Aseton varsa doktora gidinceye kadar istirahat ediniz. Doktorunuzun onerileri dogrultusunda tedavinizi ayarlayiniz. Daha sonra asagidaki kurallara uyunuz:
1.Diyetinize daha iyi uyunuz
2. Ilaclarinizi veya insulin kullaniyorsaniz insulininizi zamaninda ve uygun dozda aliniz.
3. Hareketi artirin ve doktorunuzun onerdigi sporu yapin
4. Hergun kan sekerinizi olcunuz
Reaktif Hiperglisemi
Gece yatarken kan sekerinin istenen duzeylerde olmasina ragmen sabahleyin ac karna olculen kan sekerinin yuksek olmasidir. Bu durum diyet, egzersiz ve ilaclar tam olarak uygulandigi halde oluyorsa reaktif hiperglisemi (kan sekeri yuksekligi) var demektir. Bu durum Safak (Dawn) fenomeni veya Somogy etki nedeniyle olusur.
Safak fenomeni gece uykuda salgilanan buyume hormonu, kortizol, glukagon ve adrenalin gibi hormonlarin asiri salgilanmasi nedeniyle olusur. Bu hormonlar insulinin aksine kan sekerini artirirlar ve sabahleyin kan sekeri yuksek cikar.
Somogy etki ise gece uykuda kan sekerinin dusmesi ve buna reaksiyon olarak kas, karaciger ve yag dokusundan seker salinmasi ve neticede sabahleyin kan sekerinin yukselmesidir.
Safak fenomeni varsa yani gece kan sekeriniz yuksek ve sabah da yukseliyorsa alinacak onlemler sunlardir:
Gece alinan karbonhidratlar kisitlanir, ve yatmadan once yag ve proteinli ara ogun alinir. Ornegin peynir ve et yenir.
Aksamlari 30 dakika egzersiz yapilir. Yuruyus veya bisiklet binme uygundur.
Aksam alinan ilac veya insulin dozu artirilir ve bunun icin doktorunuz ilaclarinizi ayarlar. Gece yapilan NPH insulin dozu artirilabilir.
Somogy etki varsa, yani gece kan sekeri dusuk ancak sabah yuksek ise alinacak onlemler sunlardir:
Yatmadan once mutlaka ara ogun aliniz. Yogurt ve findik veya bir dilim ekmek ve peynir yenebilir.
Gece saat 3-4’de kan sekerinizi olcunuz. Saat 3 veya 4’deki kan sekeri yuksek ise Dawn fenomeni, dusuk ise Somogy etki vardir.
Ketoasidoz (Aseton Komasi) Nedir?
Kan sekeri yukseldiginde bunun anlami kandaki sekerin insulin yetersizligi nedeniyle hucre icine girememesidir. Hucrelere seker girmeyince bu defa hucre enerji saglamak icin yaglari yakmaya baslar. Yaglarin yakilmasi ise keton denen maddelerin olusumuna neden olur. Ketonlar asit turu maddelerdir. Kanda keton artinca idrara gecer. Kanda ve idrarda keton artmasi kisinin suurunu giderek bozar ve bilinc bulanikligi veya koma olabilir. Idrarda keton veya aseton cikmasi eksik beslenen veya uzun sure ac kalan kisilerde de olabilir. Idrarda aseton bakmak icin satilan olcum cubuklari vartdir, oinlardan tenmin ediniz.
Ketoasidoz cok tehlikeli bir durumdur. Genellikle tip 1 diyabetik hastalarda gorulurse de her yastaki diyabetik hastada gorulebilir.
Ketoasidoz gelistiginde su belirtiler olusur:
Cok su icme
Cok idrara gitme
Aclik hissi
Halsizlik
kilo kaybi
Yorgunluk
Uyku hali
Mide bulantisi ve kusma
Mide veya karin agrisi
Nefeste curuk elma veya aseton kokusu
Hizli ve derin soluk alip verme veya nefes almada zorluk
Bu belirtiler varsa bol su iciniz ve hemen doktorunuza veya bir acil servise basvurunuz.