SEKER HASTASININ EV DISI YASANTISINDA ALACAGI ONLEMLER VE HASTALANINCA YAPILMASI GEREKENLER
Seker hastalari ev disindaki yasamlarinda veya seyahat esnasinda bazi onlemler almalidir. Bu konudaki oneriler sunlardir:
Davet veya Lokantalara Giderken Alacaginiz Onlemler:
Disarida yemek yerken diyet planina uymaya calisiniz. Yaninizda veya cantanizda yiyecek bir seyler bulundurun. Bazen gittiginiz davet veya lokantalarda yemek cok gec gelebilir. Gittiginiz lokantalarda icerigini bilmediginiz yemekleri yemeyin.
Davet veya toplantilarda alkol alimini kisitlayin. Alkollu icecekleri mutlaka gida ile birlikte aliniz.
Seyahat Sirasinda Alacaginiz Onlemler:
Otomobil surecekseniz ve uzun yola gidecekseniz daha cok sabah saatlerinde arac surunuz. Surus oncesi kan sekerinizi kontrol ediniz. Otomobilinizde mutlaka meyve, kraker, glukoz tableti, glukagon ignesi ve diger ara ogunleri bulundurunuz. Kan sekeri dusuklugu durumu icin kesme seker de yaninizda bulundurunuz. Sekeriniz asiri duserse Glukagon ignesi yapabilirsiniz. Otomobil sureken iki satte bir mola verip dinleniniz. Yola cikmadan once bir ilk yardim cantasi hazirlayin ve icine glukagon ignesi, yara bandi, agri kesici ilaclar, alerji ilaclari ve antibiyotk koyunuz. Yurtdisindan ithal edilen ‘’Diyabet Seyahat Cantalari’’ dan bir tane satin alarak seyahatlarda kullanmaniz cok uygun olur.
Ucakla seyahat edecekseniz yaninizda yine yiyecek, glukoz tableti ve glukagon ignesi bulundurunuz. Insulin, siringa veya insulin kalemi veya diger ilaclarinizi ucakta yaninizda bulundurunuz, valize koymayiniz. Insulin icin yaninizda buz kalibi buundurunuz. Cok sicak varsa ucakta insulini buzdolabinda bulundurunuz. Ucak bileti alirken seker hastasi oldugunuzu belirtin. Yurtdisi seyahatlarda doktorunuzdan Ingilizce yazilmis ve seker hastasi oldugunuzu belirten bir yazi ile gidin. Bazen gumruklerde insulin ve siringalar problem olabilir.
Okyanus otesi ucacaksaniz zaman dilimi degiseceginden insulini nasil kullanacaginizi doktorunuza sorunuz.
Seyahat esnasinda cok yuruyeceginizden rahat bir ayakkabi giyiniz ve ayak bakiminiza dikkat ediniz.
Kisa sureli olarak bir yerde ikamet edecekseniz gideceginiz yerdeki hastane veya saglik kuruluslarinin nerede oldugunu ogreniniz.
Gideceginiz yerde kalis suresine dikkat ederek yeteri kadar ilaci hatta biraz fazlasini yaninizda goturunuz.
Uzun Ucak Seyahatinde Ne yapmali:
Uzun ucak seyahatlerinde insulin kullanan hastalar icin bazen sikinti olabilir. Bu durumu doktorunuzla konusun. Ucus nedeniyle gideceginiz yer ile Turkiye arasinda bazen 6-8 saat fark olabilir. Batiya dogru giderken yani Turkiye’den ABD’ye giderken 24 saatten daha uzun bir gun yasarken Japonya’ya dogru giderken (Doguya) daha kisa bir gun yasanir. Insulin dozunuzu her saat farki icin % 2- 4 oraninda arttirip azaltmaniz gerekir. Batiya giderken insulin dozu arttirilir, doguya giderken azaltilir. Ucaktaki basinc degisimleri kaleminizin icindeki insulin kartusunda hava kabarciklari birkmesine yol acabilir. Bu durumla karsilasmamak icin injeksiyondan hemen sonra kaleminizin ucuna taktiginiz igne ucunu cikartin.
Gunde 3-5 enjeksiyon yapiyoraniz seyahatiniz sirasinda her 4-5 saatte bir kisa etkili insulininizi kullanin. Eger batiya (ABD’ye) gidiyorsaniz 1-2 ekstra doz yapmaniz gerekecektir. Eger doguya gidiyorsaniz daha az cabuk etkili insulin dozu yapmaniz gerekecektir. Gece NPH dozunuzu varacaganiz yere vardiktan sonra vardiginiz yerdeki saate gore yapmalisiniz. Gideceginiz yere vardiktan sonra insulin dozlarini oradaki zamana gore yapmalisiniz. Ucus sirasinda her yemekten once kan sekerinizi kontrol ediniz
Gunde 2 kez insulin yapiyorsaniz kisa veya uzun bir gune uyum saglamak zor olabilir. Bu nedenle inslin kullanma seklinizi sadece kristalize (kisa etkili) insulin kullacak sekilde degistirmek faydali olur. Ucak seyahatinden 2-3 gun once doktorunuzun kontrolu altinda gunde 4 kez insuline gecmek faydalidir.
Seyahate Cikarken Yaniniza Almaniz Gereken Ilac ve Gerecler Sunlardir:
1. Ayri bir cantada (yaninizda olacak) ekstra insulin
2. Fazladan ikinci bir insulin kalemi veya insulin enjektorleri
3. Kan sekeri olcum cihazi ve stripleri
4. Idrarda keton olcumu icin stripler
5. Seker hastasi oldugunuzu gosterir bir kimlik
6. Glukoz tabletleri, meyva suyu….
7. Glukagon ignesi
8. Derece (atesiniz yukselirse)
9. Doktorunuzun telefon, fax, e-mail'i
10. Seyahat saglik sigortasi
11. Sicak yerlere seyahatleriniz icin insulinlerinizin sicakta bozulmasini onleyecek tasima cantasi ve buz kasedi veya termos
Is Yerinde veya Okulda Alinacak Onlemler:
Yemeklerinizi ayni saatte yemege calisiniz.
Ilaclarinizi yaniniza alin ve kan seker olcumunu zamaninda yapiniz
Is yerindeki arkadaslariniza veya okuldaki ogretmen veya arkadaslariniza seker hastasi oldugunuzu soyleyin ve kan sekeri dusuklugu oldugunda onlarin nasil davranmasi gerektigini anlatiniz.
Okuldaki masaniza ara ogunlerini koyunuz ve cantanizda mutlaka kesme seker bulundurunuz.
Saunaya Girerseniz
Seker hastalari saunaya girecek olursa mutlaka sauna oncesi kan sekerini olcmelidirler. Saunaya girerken yaninizda sekerli bir icecek (meyve suyu, kola gibi) bulundurun ve sauna oncesi bir ara ogun alinve kolunuza seker hastasi oldugunuzu gosteren bir kunye takiniz.
HASTA OLDUGUNUZDA NASIL HAREKET ETMELISINIZ?
Grip veya soguk alginligi veya baska enfeksiyonlar (atesli hastaliklar) olunca kan sekeriniz yukselir. Bu durumda sunlari yapmalisiniz:
Doktorunuza hasta oldugunuzu belirtin
Kan sekerinizi 4 saatte bir olcunuz
Seker ilaclarinizi duzenli olarak almaya devam ediniz.
Sekeriniz yuksekse cok miktarda su icmeye calisiniz
Kati gidalar yiyemez iseniz corba, kraker gibi gidalar yemeye calisiniz.
Kan sekeri 250 mg/dl’den fazla ise idrarda keton olup olmadigini test stripleri ile olcunuz
Kan sekeri 300 mg/dl’nin uzerinde ise, idrarda keton varsa, sivi icemiyorsaniz, uykulu haliniz varsa, ishaliniz varsa ve enfeksiyon varsa hemen acil servise veya doktorunuza basvurunuz:
Diyabetli Kimlik Karti veya Kunye
Butun seker hastalari bileklerine takilabilecek bir kunye veya cuzdaninda diyabetli kimlik karti tasimalidirlar. Butun seker hastalari kan sekerinin dusmekte oldugunu farkeder ancak , bazen herhangi bir belirti olmadan aniden seker